درمان ناباروری - علل ناباروری در زنان و مردان را بدانید

درمان ناباروری - علل ناباروری در زنان و مردان را بدانید

دسته بندی:

1398/8/22

نویسنده : حسینی

ناباروری به معنای باردار نشدن پس از یک سال رابطۀ جنسی بدون استفاده از روش‌های پیشگیری است. حدود ۲۰ درصد زوج‌های ایرانی از ناباروری رنج می‌برند.در ادامه علل ناباروری در زنان و مردان را بخوانید...


تعریف ناباروری

تشخیص نازایی به این معنی است که شما نتوانسته اید پس از یک سال تلاش ، باردار شوید .

ناباروری به معنای باردار نشدن پس از یک سال رابطۀ جنسی بدون استفاده از روش‌های پیشگیری است. حدود ۲۰ درصد زوج‌های ایرانی از ناباروری رنج می‌برند.

زنی که هرگز نتوانسته باردار شود ، ناباروری اولیه تشخیص داده می شود. زنی که در گذشته حداقل یک بارداری موفق داشته باشد ، دچار نازایی ثانویه خواهد شد. 

ناباروری فقط مشکل زن نیست. مردان نیز می توانند نابارور باشند. در حقیقت ، زنان و مردان به همان اندازه احتمالاً با مشکلات باروری روبرو هستند .

بر اساس  بهداشت زنان حدود یک سوم موارد ناباروری را می توان به ناباروری زنان نسبت داد ، در حالی که مشکلات مردان یک سوم دیگر از موارد ناباروری را تشکیل می دهد.

 

درمان ناباروری مردان

علل ناباروری مردان

به طور کلی ، ناباروری در مردان مربوط به موارد زیر است:

  • تولید مؤثر اسپرم
  • تعداد اسپرم
  • شکل اسپرم
  • حرکت اسپرم ، که شامل حرکات تند و تیز اسپرم و انتقال اسپرم از طریق لوله های دستگاه تناسلی مردان است.

عوامل ناباروری مردان

عوامل خطر مرتبط با ناباروری در مردان شامل موارد زیر می شوند:

  • سن بالا
  • سیگار کشیدن
  • استفاده زیاد از الکل
  • داشتن اضافه وزن
  • قرار گرفتن در معرض سموم مانند سموم دفع آفات ، علف کش ها و فلزات سنگین

شرایط پزشکی

برخی از نمونه های شرایط پزشکی که می تواند باعث ناباروری مردان شود ، عبارتند از:

 

  • انزال رتروگراد
  • واریکوسل یا تورم رگهای اطراف بیضه ها
  • داشتن آنتی بادی هایی که به اسپرم شما حمله کرده و آنها را از بین می برد
  • عدم تعادل هورمونی ، مانند تولید تستوسترون کم

داروها 

داروهای مختلفی همچنین می توانند روی باروری مردان تأثیر بگذارند ، مانند:

  • شیمی درمانی یا پرتودرمانی ، که برای سرطان استفاده می شود
  • سولفاسالازین (Azulfidine ، Azulfidine EN-Tabs) که برای آرتریت روماتوئید (RA) یا کولیت اولسراتیو (UC) استفاده می شود
  • مسدود کننده های کانال کلسیم ، که برای فشار خون بالا مورد استفاده قرار می گیرند
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای
  • استروئیدهای آنابولیک ، که برای بهبود عملکرد ورزشی یا مسائل هورمونی مانند بلوغ تاخیری استفاده می شوند
  • داروهای تفریحی مانند ماری جوانا و کوکائین

 

ناباروری زنان

 

علل ناباروری زنان

ناباروری زنان می تواند در اثر عوامل مختلفی ایجاد شود که بر فرآیندهای بیولوژیکی زیر تأثیر می گذارد:

 

  • تخمک گذاری ، هنگامی که تخمک بالغ از تخمدان رها می شود
  • لقاح ، که وقتی اسپرم بعد از خروج از طریق دهانه رحم و رحم با تخمک در لوله فالوپی مواجه می شود ، رخ می دهد
  • لانه گزینی ، هنگامی اتفاق می افتد که تخمک بارور شده به لایه رحم وصل شود و در آنجا می تواند رشد کند.

عوامل ناباروری زنان

عوامل خطر ناباروری زنان عبارتند از:

  • افزایش سن
  • سیگار کشیدن
  • استفاده زیاد از الکل
  • داشتن اضافه وزن 
  • داشتن برخی از عفونتهای مقاربتی (STI) که می توانند به سیستم تولید مثل آسیب برساند

شرایط پزشکی

انواع شرایط پزشکی می تواند بر روی دستگاه تولید مثل زن تأثیر بگذارد و باعث ناباروری در زنان شود.

مثالها عبارتند از:

  • اختلالات تخمک گذاری ، که می تواند در اثر سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یا عدم تعادل هورمونی ایجاد شود
  • بیماری التهابی لگن (PID)
  • آندومتریوز
  • فیبروئید رحم
  • نارسایی زودرس تخمدان

 داروها

برخی از داروها و داروهای موثر بر ناباروری زنان عبارتند از:

  • شیمی درمانی یا پرتودرمانی
  • استفاده طولانی مدت از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی با دوز بالا (NSAIDS) مانند آسپرین (بایر) و ایبوپروفن ( Advil ، Motrin)
  • داروهای ضد روان پریشی
  • داروهای تفریحی مانند ماری جوانا و کوکائین

 

درمان ناباروری

 

درمان ناباروری

اگر شما و شریک زندگی خود سعی در بارداری داشته اید و نتوانسته اید ، ممکن است مایل باشید که به دنبال معالجه باشید. نوع درمانی که توصیه می شود می تواند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد ، از جمله:

 

  • درمان ناباروری با توجه به علت این مشکل در زنان به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. در مواردی که برخی از بیمارهای مزمن مثل دیابت یا تیروئید منجر به مشکل ناباروری شده‌اند، پزشک ابتدا سعی برای درمان بیماری می‌کند و همزمان روش‌های بهبود باروری را پیش خواهد گرفت. در زیر برخی از روش‌های متداول درمان ناباروری آمده است:

    درمان دارویی: این درمان معمولاً برای افرادی که دچار مشکل تخمک‌گذاری یا تنبلی تخمدان هستند یا در موادی تجویز می‌شود که مشکل ناباروری مشخص نیست. در این روش پزشک با تجویز داروهایی مانند کلومیفن‌سیترات، لتروزول یا گنادوتروپین، فرایند تخمک‌گذاری را تحریک می‌کند. معمولاً پس از تجویز دارو، پزشک از زن و مرد می‌خواهد که مجدداً به صورت طبیعی برای باردار شدن اقدام کنند. این داروها با تحریک تخمدان باعث افزایش تعداد تخمک‌های آزادشده می‌شود، این کار باعث افزایش شانس باروری زن می‌شود. در فرایند درمان دارویی ممکن است پزشک با انجام سونوگرافی واژینال تعداد فولیکول‌ها و تخمک‌های آزادشده را برای بررسی تأثیر درمان دارویی تجویز کند.

    تلقیح داخل رحمی اسپرم یا iuiدر مواردی که پزشک علت ناباروری را مشکل در دهانۀ رحم یا رسیدن اسپرم به لوله‌های رحم بداند، ممکن است از طریق روش تلقیح داخل رحمی اقدام کند. در این روش، در روز تخمک‌گذاری پزشک پس از جمع‌آوری اسپرم‌ها از مرد و شست‌وشوی آنها، اسپرم‌ها را از طریق کاتتر پلاستیکی باریک و بلندی از راه دهانۀ رحم به دورن رحم تخلیه می‌کند. ممکن است پزشک برای افزایش شانس بارداری پیش از انجام عمل تلقیح از درمان دارویی برای تحریک تخمک‌گذاری استفاده کند.

    لقاح خارج از رحم یا ivf: در مواردی که علت ناباروری نامشخص است، پزشک معمولاً با استفاده از روش ivf برای باردر شدن زن اقدام می‌کند. در این روش، تخمک‌ها پس از بارورر شدن توسط اسپرم در آزمایشگاه به رحم مادر منتقل می‌شوند. پزشک ابتدا با تجویز یک دوره دارو‌ی تحریک تخمک‌گذاری مثل گنادوتروپین، باعث آزاد شدن تعداد زیادی تخمک می‌شود. پس از بلوغ تخمک‌ها پزشک با عمل پانکچر از راه واژن و با کمک سونوگرافی تخمک‌ها را خارج می‌کند. بعد از جمع‌آوری اسپرم از مرد و شست‌وشوی آنها، اسپرم‌ها در آزمایشگاه برای بارورری به تخمک‌‌ها اضافه می‌شوند. چند روز بعد، بعد از لقاح و تقسیم سلولی یک یا چند تخمک لقاح‌یافته با استفاده از یک ابزار به داخل رحم مادر منتقل می‌شود. پزشک ممکن است بنا به درخواست زوج‌ها، رویان‌های اضافه را برای دفعات آینده منجمد کند.

    میکرواینجکشن یا icsiدرصورتی‌که تعداد اسپرم‌های سالم مرد کم باشند از این روش استفاده می‌شود. روش میکرواینجکشن کاملاً شبیه ivf است با این تفاوت که اسپرم‌های سالم به شکل دقیق درون تخمک تزریق می‌شوند. در این حالت شانس باروری تخمک به میزان زیادی افزایش پیدا می‌کند. در این روش نیز مثل روش ivf بعد از بارور شدن تخمک‌ها، آنها به رحم مادر منتقل می‌شوند. امروزه در روش ivf در ایران نیز برای لقاح از روش میکرواینجکشن استفاده می‌شود تا دقت و شانس باروری افزایش پیدا کند.

    لاپاراسکوپی: در زنانی که به بیماری‌های مرتبط با لوله‌های رحم یا دستگاه تناسلی دچار هستند، پزشک با انجام عمل جراحی لاپاراسکوپی اقدام به بازسازی و رفع مشکل اندام‌های تناسلی می‌کند. ممکن است بعد از عمل لاپاراسکوپی و رفع مشکلات دستگاه تناسلی، پزشک تشخیص بدهد برای بارداری نیاز به روش ivf است. در عمل لاپاراسکوپی پزشک جراح با وارد کردن چند لوله به همراه دوربین به درون شکم می‌تواند بافت زخم یا کیست‌های تخمدان را خارج، آندومتریوز را درمان یا لوله‌های رحم مسدود را باز کند.

    هیستروسکوپی: در این روش که برای رفع مشکلات رحم مثل پولیپ و تومور‌های فیبروئیدی یا رفع مشکلات لوله‌های رحم است، پزشک با وارد کردن دستگاه هیستروسکوپ از طریق واژن به داخل رحم، مشکل‌ها را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، بافت‌های اضافه یا زخم را خارج یا لوله‌های رحم مسدود را باز می‌کند.

    روش gift و ziftدر این دو روش نیز مانند روش ivf، تخمک از تخمدان استخراج می‌شود، در محیط آزمایشگاهی با اسپرم ترکیب و دوباره به رحم منتقل می‌شود. در روش zift، تخمک‌های بارور یا زیگوت‌ها طی ۲۴ ساعت بعد از لقاح به درون لوله‌های رحم منتقل می‌شوند و در روش gift، اسپرم و تخمک با هم مخلوط می‌شوند و مستقیم درون لولۀ رحم قرار می‌گیرند. شانس باروری در این روش‌ها مشابه با ivf است و معمولاً پزشک از روش ivf برای درمان استفاده می‌کند. اما در مواردی که زن به روشivf باردار نشده است، پزشک ممکن است چون این دو روش لقاح خیلی نزدیک به حالت طبیعی آن است، این روش را توصیه کند. در هر حال، این دو روش در درمان ناباروری متداول نیست.

    اهدا کردن تخمک: زنانی که سن آنها بالای ۴۰ سال است و دارای نارسایی تخمدان هستند و در نتیجه تخمدان‌های آنها به درستی کار نمی‌کند یا تخمکشان کیفیت کافی را ندارد، اما رحم آنها حالت طبیعی دارد، می‌توان از طریق اهدا تخمک باردار شوند. در این روش پس از مصرف داروهای باروری و تحریک تخمک‌گذاری در فرد اهداکننده، چند تخمک از تخمدان او استخراج می‌شود، سپس تخمک‌های اهدایی با اسپرم همسر دریافت‌کننده ترکیب می‌شود و لقاح در آزمایشگاه صورت می‌گیرد، سپس تخمک‌های بارور به رحم مادر دریافت‌کننده منتقل می‌شوند.

    رحم جایگزین: زنانی که دچار مشکل رحمی هستند و امکان باردار شدن ندارند اما دارای تخمدان‌ها و تخمک‌های سالمی هستند، می‌توانند از رحم جایگزین استفاده کند. در این روش، تخمک و اسپرم زن و شوهر در خارج از آزمایشگاه با هم ترکیب می‌شود و تخمک لقاح‌یافته به درون رحم فرد اهداکنندۀ رحم جایگزین منتقل می‌شود و جنین در رحم زن دیگری رشد می‌کند و متولد می‌شود.

 


نویسنده : حسینی

نظرات کاربران